Türkiye’de ortaklıkların büyük bölümü bir el sıkışmasıyla kurulur. İş bozulduğunda ise ortaya tek bir soru çıkar: yazılı sözleşme yoksa ortaklık ispatlanabilir mi? Bu rehber, adi ortaklığın ne olduğunu ve mahkemede nasıl kanıtlandığını anlatır.
Adi Ortaklık Tanımı: TBK m. 620 Ne Diyor?
TBK m. 620’ye göre adi ortaklık, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir. Maddenin ikinci cümlesi bir “artık kategori” yaratır: kanunla düzenlenmiş bir şirket türünün ayırt edici niteliklerini taşımayan her ortaklık adi ortaklıktır. Yani ticaret siciline tescil edilmemiş, vergi dairesinde görünmeyen bir birliktelik dahi unsurları taşıyorsa adi ortaklıktır — ortaklığın kâğıdı olmaması, hukuken var olmadığı anlamına gelmez.
Adi Ortaklığın Unsurları Nelerdir?
| Unsur | Vatandaş diliyle ne demek? |
| Kişi ve müşterek amaç | En az iki kişi ve ikisinin de peşinde koştuğu tek bir hedef |
| Birlikte çaba (affectio societatis) | Kararların birlikte alınması, işin omuz omuza yürütülmesi |
| Katılım payı (sermaye) | Para, dükkân, araç, emek, bilgi, müşteri çevresi |
| Sözleşme bağı | Tarafların anlaşmış olması — yazılı olması şart değildir |
Dikkat: salt birlikte çalışmak ortaklık değildir. TBK m. 622-623 uyarınca kâr ve zarara ortak olma iradesi kanıtlanmalıdır: 10 altın kural
Adi Ortaklık Yazılı Yapılmak Zorunda mı?
Hayır. Kural şekil serbestisidir (TBK m. 12): adi ortaklık sözlü, hatta örtülü iradelerle kurulabilir. Yargıtay HGK’ya göre adi ortaklıkta yazılı sözleşme, geçerlilik koşulu değil bir ispat aracıdır. Tek önemli istisna, taşınmazın sermaye konulmasıdır: sözlü adi ortaklık ve şekil serbestisi
Adi Ortaklık mı, İşçilik mi, Borç mu?
Ortaklık iddiasının en büyük rakibi, aynı olayın başka bir hukuki ilişki sayılmasıdır.
| Karşı tarafın savunması | Mahkemenin baktığı nokta |
| “Yanımda ücretle çalışıyordu” | Ücret ödemesi, talimat ilişkisi ve kâr-zarara katılım var mı? |
| “Bana borç verdi, ortak değildi” | Geri ödeme taahhüdü mü var, kâr payı beklentisi mi? |
| “İş yaptırdım, eser sözleşmesiydi” / “Beni vekil tayin etmişti” | Bedel karşılığı iş mi, ortak risk mi? Kendi hesabına mı, ortak hesaba mı çalışılıyor? |
Yazılı Sözleşme Yoksa Adi Ortaklık Nasıl İspatlanır?
Burada iki ayrı dünya vardır: sözleşmenin geçerli olması ile ispatlanabilmesi. Parasal sınır aşılıyorsa senetle ispat zorunluluğu devreye girer (ispat yükü ve senetle ispat sınırı ); bu kuralın kilidini açan anahtar ise delil başlangıcıdır.
- WhatsApp, e-posta ve SMS yazışmaları içerik ortaklığı açıkça göstermelidir. Banka dekontlarında ise belirleyici olan açıklama satırıdır.
- Kardeşler ve yakın hısımlar arasındaki tanık istisnası parasal sınır aranmaz.
- Ticari defterler, ikrar ve isticvap kesin delil doğurabilir. Kesin yemin ise son çaredir, geri dönüşü yoktur.
- Tapu, vergi ve ticaret sicili kayıtları destekleyici, bazen belirleyici. Hangi delile hangi sırayla dayanılacağı: adi ortaklığın tespiti davası
Sıkça Sorulan Sorular
Adi ortaklık sözlü kurulabilir mi?
Evet. Kanun şekil şartı öngörmez; sözleşme sözlü veya örtülü iradelerle kurulabilir. Sorun geçerlilikte değil, ispattadır.
Yazılı sözleşmem yok, dava açmam boşuna mı?
Hayır. Delil başlangıcı, akrabalık istisnası, ticari defter, ikrar ve yemin yolları açıktır.
Adi ortaklık – İş ortaklığı detaylı sözleşme örneği
Detaylı bir adi iş ortaklığı sözleşmesi yer alan içeriğimiz bu link üzerinden inceleyebilirsiniz.
“Adi Ortaklık Nedir? Unsurları, Kuruluşu ve İspatı” üzerine 2 yorum