Adi Ortaklık Sözlü Kurulabilir mi? Şekil Serbestisi ve Taşınmaz İstisnası

“Aramızda kâğıt yoktu, o zaman ortaklık da yoktur” cümlesi hukuken yanlıştır. Adi ortaklık sözlü olarak, hatta tarafların davranışlarından anlaşılan örtülü iradelerle kurulabilir. Bu yazıda şekil serbestisi kuralını ve tek ciddi istisnasını ele alıyoruz.

Şekil Serbestisi Kuralı: TBK m. 12

Türk Borçlar Kanunu m. 12’ye göre sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir. Kanun adi ortaklık için herhangi bir şekil şartı öngörmemiştir. Dolayısıyla imzalı bir sözleşme, ortaklığı var eden şey değil; ortaklığı gösteren şeydir.

Yargıtay Ne Diyor?

YARGI KARARLARI Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (08.07.2020, E. 2017/1768, K. 2020/541): Adi ortaklık sözleşmesi yazılı yapılabileceği gibi sözlü de yapılabilir. Yargıtay HGK (16.01.2020, E. 2017/1019, K. 2020/25): Adi ortaklıkta yazılı sözleşme, geçerlilik koşulu değil, bir ispat aracıdır. Yargıtay 3. HD (13.06.2023, E. 2023/720, K. 2023/1900): Adi ortaklık sözleşmelerinde şekil serbestisi ilkesi uygulanır; ilişkinin sözlü kurulması mümkündür. Kayseri 1. ATM (03.03.2025, E. 2022/1017, K. 2025/195): Kuruluş için şekil şartı yoktur; ortaklık ispat kolaylığı bakımından yazılı da kurulabilir.

Son karardaki “ispat kolaylığı bakımından” ifadesi meselenin özetidir: sorun geçerlilik değil, ispattır. Bu ayrımın ayrıntısı için ispat yükü ve senetle ispat sınırı  yazımıza bakınız.

Kuralın İstisnası: Taşınmazın Sermaye Olarak Konulması

Ortaklığa sermaye olarak devri resmî şekle tabi bir mal (özellikle taşınmaz) konulacaksa, bu taahhüdün resmî şekilde yapılması gerekir. İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 21.11.2024 tarihli, E. 2020/573, K. 2024/823 sayılı kararı ayrımı net koyar: adi ortaklık sözleşmesi şekle tabi değildir; ancak devri kanunen özel şekle tabi malların sermaye konulduğu hâllerde “sermaye maddesinin” kanunda belirlenen şekilde yapılması gerekir.

• Resmî şekle tabi olan, sözleşmenin tamamı değil yalnızca sermaye maddesidir.
• Taşınmaz mülkiyeti veya tescile tabi hak sermaye konuluyorsa; TMK m. 706, TBK m. 237 ve Tapu Kanunu m. 26 gereğince işlem tapuda resmî şekilde yapılmalıdır.
• Resmî şekle uyulmazsa ortaklık taahhüdü geçersizlik riski taşır.

Pratikteki anlamı: “Ben arsamı ortaklığa koydum” diyen kişinin taahhüdü, tapuda resmîleştirilmediyse ciddi bir hukuki risk altındadır.

Neden Kimse Yazılı Sözleşme Yapmıyor?

Sebep	Sonradan yaşanan
“Kardeşimden sözleşme mi isteyeceğim?”	En sert davalar akrabalar arasında çıkıyor
“Kâğıt istersem adam bozulur”	Bozulmayan ortaklık, ispatsız kalıyor
“Zaten ufacık bir iş, sonra hallederiz”	İş büyüyor, pay tartışması büyüyor
“Noter, avukat, masraf…”	Dava masrafı, sözleşme masrafının kat kat üstünde
“Kayıt dışı kalsın”	Vergi kaydı yokluğu, mahkemede aleyhe delil oluyor

Sıkça Sorulan Sorular

Sözlü ortaklık geçerli midir?

Evet, geçerlidir. Ancak geçerli olması, mahkemede kolayca ispatlanacağı anlamına gelmez. Adi ortaklık nedir  yazımızda unsurları ayrıntılı bulabilirsiniz.

Arsamı ortaklığa koydum, sözlü anlaşma yeterli mi?

Hayır. Taşınmazın sermaye olarak konulmasına ilişkin taahhüdün tapuda resmî şekilde yapılması gerekir; aksi hâlde geçersizlik riski doğar.