Adi Ortaklıkta İspat Yükü ve Senetle İspat Sınırı (HMK m. 200)

Kaybedilen ortaklık davalarının bir numaralı sebebi tek bir karışıklıktır: geçerlilik şekli ile ispat şeklinin karıştırılması. Adi ortaklık sözlü kurulabilir; ama mahkemede sözle ispatlanamaz.

Geçerlilik Şekli ile İspat Şekli Arasındaki Fark

	Geçerlilik şekli	İspat şekli
Sorduğu soru	Sözleşme hukuken doğdu mu?	Mahkemede nasıl kanıtlanacak?
Dayandığı kanun	Türk Borçlar Kanunu (maddi hukuk)	Hukuk Muhakemeleri Kanunu (usul)
Adi ortaklıktaki cevap	Şekil serbesttir, sözlü de olur	Parasal sınır aşılıyorsa senet gerekir
Yokluğunun sonucu	Sözleşme yine de geçerlidir	İddia ispatlanamaz, dava reddedilir

Şekil serbestisi kuralının ayrıntısı için sözlü adi ortaklık  yazımıza bakabilirsiniz.

İspat Yükü Kimin Üzerindedir?

Kural nettir: iddia eden ispatlar. TMK m. 6 ve HMK m. 190/1 uyarınca ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraftadır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (21.11.2023, E. 2022/8388, K. 2023/3283) bunu ortaklık davasına uyarlar: ortaklık ilişkisinin varlığını iddia edene ispat yükü düşer. Karşı tarafın “ortaklık yoktu” demesi yeterlidir; yokluğu ispatlamak zorunda değildir.

Senetle İspat Zorunluluğu ve Parasal Sınır

Adi ortaklık bir hukuki işlemdir. Bu nitelendirme HMK m. 200’ü devreye sokar: hukuki işlemler, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri kanuni sınırı geçiyorsa senetle ispat olunmalıdır.

ÖNEMLİ — Parasal Sınır Her Yıl Güncellenir Kanun metnindeki 2.500 TL rakamı, kanunun kaleme alındığı tarihe aittir; sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Bir dosyada sınırın aşılıp aşılmadığı, işlemin yapıldığı yıla ait güncel tutara göre değerlendirilir. Pratik gerçek: bugünkü ekonomik koşullarda hemen hemen her ortaklık ilişkisi bu sınırın üzerindedir. Kural, istisna değil ana yoldur.

Yargıtay 3. HD (22.01.2026, E. 2025/2856, K. 2026/295) ve (01.10.2024, E. 2023/2807, K. 2024/2713) kararları bu ilkeyi yineler.

Parasal Sınır Neye Göre Hesaplanır?

Görüş	Esas alınan değer
Katılım payını esas alan görüş (hâkim görüş)	Ortakların başlangıçta koymayı taahhüt ettiği sermaye/katılım paylarının toplamı
Ortaklık malvarlığını esas alan görüş	Ortaklığın ulaştığı toplam işletme veya malvarlığı değeri

Bu husus doktrinde halen tartışmalıdır; hâkim görüş katılım payı değerini esas almaktadır.

Karşı Taraf İzin Verirse Tanık Dinlenir mi?

Evet. HMK m. 200/2 uyarınca hâkim kuralı hatırlatır ve karşı taraf açıkça muvafakat ederse tanık dinlenebilir. Muvafakat açık olmalı, zapta geçirilip imzalatılmalıdır; salt itiraz edilmemesi muvafakat sayılmaz. Davalının muvafakati nadir olduğundan asıl kurtarıcı delil başlangıcıdır  → /delil-baslangici-nedir-hmk-202 .

Sıkça Sorulan Sorular

Ortaklığı tanıkla ispatlayabilir miyim?

Kural olarak hayır. Ancak delil başlangıcı varsa, karşı taraf muvafakat ederse veya taraflar yakın hısım  ise tanık dinlenebilir.

Kesin delil ile takdiri delil farkı nedir?

Kesin deliller (senet, ikrar, kesin yemin, usulüne uygun ticari defter) hâkimi bağlar. Takdiri deliller (tanık, bilirkişi, keşif, fiilî karineler) hâkimin serbestçe değerlendirdiği delillerdir.