Anlaşmalı boşanma protokolünü imzaladınız, mahkeme de boşanmaya karar verdi. Ama eşiniz protokolde söz verdiği parayı ödemiyor ya da malı teslim etmiyor. İyi haber şu: elinizde mahkeme kararına dönüşmüş bir protokol var ve bunu zorla yerine getirtmenin yolu açık. Aşağıda ne yapmanız gerektiğini adım adım anlattık.
| Kısa cevap Mahkemece onaylanıp karara geçirilen protokol, mahkeme ilamı (kararı) niteliğindedir. Karar kesinleştiyse, ayrıca dava açmanıza gerek kalmadan doğrudan ilamlı icra takibi başlatarak parayı veya malı zorla alabilirsiniz. |
Onaylanan protokol neden “mahkeme kararı” gücündedir?
Anlaşmalı boşanmada taraflar duruşmada protokolü kabul eder, hâkim de uygun bularak onaylar. Bu onayla birlikte protokol artık sıradan bir sözleşme değildir; hükmün (kararın) ayrılmaz bir parçası haline gelir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 28.05.2024 tarihli kararına göre (2022/11197 E., 2024/3926 K.), bu protokolde yazılı edimlerin yerine getirilmesi için icra takibi başlatılabilir.
Adım adım ne yapmalısınız?
- Kararın kesinleştiğini kontrol edin. İcra takibi için boşanma kararının kesinleşmiş olması gerekir. Mahkemeden “kesinleşme şerhli” karar örneği alın.
- İcra dairesine başvurun. Yetkili icra dairesinde, kararı dayanak göstererek ilamlı icra takibi başlatın.
- Edimin türüne uygun talep açın. Para, taşınır mal veya bir işin yapılması için farklı icra yolları işler (aşağıdaki tabloya bakın).
- İcra emrini takip edin. Borçluya icra emri tebliğ edilir; süresinde yerine getirmezse cebri icra (haciz, teslim vb.) işlemleri başlar.
Edim türüne göre izlenecek yol
| Eşinizin yükümlülüğü | Yasal dayanak | İzlenecek yol |
| Para ödemek (tazminat, birikmiş nafaka, belirli bir tutar) | İİK m. 32 | İlamlı icra; icra emri ile ödeme talep edilir |
| Taşınır mal teslimi (araç, eşya vb.) | İİK m. 24 | İcra yoluyla malın aynen teslimi sağlanır |
| Bir işin yapılması | İİK m. 30 | İcra dairesi işin yapılmasını sağlar |
| Taşınmaz (ev, arsa) devri | TMK m. 705 / 716 | Kararda “tescil” varsa icra/tapu ile; yoksa ayrı tapu davası gerekir |
Eşim ifa etmezse protokol kendiliğinden geçersiz mi olur?
Hayır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 09.11.2020 tarihli kararına göre (2020/1714 E., 2020/5488 K.), eşinizin yükümlülüğünü yerine getirmemesi protokolü geçersiz kılmaz ve sizin kendi edimlerinizi iptal ettirmenize de imkân vermez. Yapabileceğiniz şey, mevcut kararı icra yoluyla zorla uygulatmaktır.
Dikkat edilmesi gereken noktalar
- Tapu (ev/arsa) devrinde, kararın hüküm fıkrasında açıkça “tescil” ibaresi yoksa, icra dairesi tek başına devri sağlayamayabilir. Bu durumda ayrı bir tapu iptali ve tescil davası gerekebilir.
- Birikmiş (ödenmemiş) nafaka alacakları için de ilamlı icra başlatılabilir; ayrıca icra inkâr tazminatı ve faiz talep etme imkânınız olabilir.
- Takip ve süreler teknik olduğundan, hak kaybı yaşamamak için bir avukatla ilerlemeniz önerilir.
Özet
Onaylı protokol = mahkeme kararı. Karar kesinleştiyse dava açmadan, doğrudan ilamlı icra ile alacağınızı tahsil edebilir veya malı teslim aldırabilirsiniz. Tek istisna, hüküm fıkrasında tescil hükmü bulunmayan tapu devirleridir.
